تغذیه مناسب حیوانات خانگی یعنی غذای کامل و متناسب با گونه، سن، وضعیت بدنی و سلامت حیوان را به مقدار درست بدهیم. گران‌تر بودن غذا، علاقه حیوان به یک طعم یا افزودن چند مکمل، به‌تنهایی کیفیت رژیم را ثابت نمی‌کند. یک برنامه خوب باید هم نیازهای غذایی را تأمین کند و هم از دریافت کالری اضافی جلوگیری کند.

این راهنما بیشتر بر سگ و گربه تمرکز دارد. برای پرندگان، خرگوش‌ها، خزندگان و سایر حیوانات باید برنامه ویژه همان گونه تهیه شود؛ غذای سگ و گربه یا توصیه‌های این مقاله را نمی‌توان به همه حیوانات تعمیم داد.

۱. تغذیه مناسب چگونه به سلامت کمک می‌کند؟

پروتئین، اسیدهای چرب، ویتامین‌ها و مواد معدنی برای رشد و عملکرد طبیعی بدن ضروری‌اند. کمبود یا مصرف بیش‌ازحد بعضی از این مواد مشکل‌ساز است. بنابراین هدف، «بیشترین پروتئین» یا «بیشترین ویتامین» نیست؛ تعادل و مقدار مناسب اهمیت دارد.

حفظ وزن سالم، رسیدگی به کاهش اشتها و تأمین نیازهای مرحله زندگی بخشی از مراقبت بلندمدت هستند. بااین‌حال هیچ غذا یا مکملی پیشگیری از تمام بیماری‌ها یا افزایش مشخص طول عمر را تضمین نمی‌کند. بیماری کلیه، حساسیت و مشکلات قلبی علت‌های گوناگونی دارند و نمی‌توان آن‌ها را فقط به کمبود غذایی نسبت داد.

۲. برچسب غذای کامل و متعادل را بررسی کنید

طبق راهنمای FDA درباره غذای کامل و متعادل، چنین غذایی برای تأمین نیازهای روزانه در مرحله زندگی اعلام‌شده تهیه می‌شود. تشویقی، تاپر و بعضی سوپ‌ها یا کنسروهای مکمل ممکن است برای مصرف به‌عنوان تنها غذا مناسب نباشند. عبارت «مکمل» روی بسته را نادیده نگیرید.

برای تغذیه مناسب، روی بسته به گونه هدف، سن، انرژی غذا، دستور مصرف، تاریخ انقضا و اطلاعات تولیدکننده توجه کنید. در محصولات وارداتی، نام دقیق فرمول را با اطلاعات بسته اصلی تطبیق دهید؛ یک برند ممکن است ده‌ها غذای متفاوت داشته باشد.

راهنمای تغذیه WSAVA پیشنهاد می‌کند صلاحیت متخصصان تغذیه شرکت، کنترل کیفیت و شفافیت اطلاعات را نیز بررسی کنیم. ترتیب مواد اولیه به‌تنهایی معیار کیفیت یا قابلیت هضم نیست. عبارت‌هایی مانند طبیعی یا پریمیوم هم جای بررسی کفایت تغذیه‌ای را نمی‌گیرند.

۳. تغذیه مناسب را با سن و گونه هماهنگ کنید

شرایط حیوان انتخاب اولیه نکته مهم
توله‌سگ یا بچه‌گربه غذای کامل مخصوص رشد همان گونه برای توله نژاد بزرگ، تناسب غذا با رشد نژاد بزرگ بررسی شود.
بالغ سالم غذای نگهداری بالغ با سهم مشخص مقدار مصرف بر اساس وضعیت بدنی اصلاح شود.
عقیم‌شده یا کم‌تحرک برنامه کنترل کالری عنوان عقیم‌شده به معنی امکان مصرف نامحدود نیست.
سالمند انتخاب بر اساس وزن، عضله، اشتها و معاینه همه سالمندان به غذای کم‌پروتئین یا کم‌کالری نیاز ندارند.
باردار، شیرده یا بیمار برنامه اختصاصی با نظر دامپزشک غذای درمانی یا مکمل را خودسرانه انتخاب نکنید.

گربه نیازهای تغذیه‌ای ویژه‌ای دارد و نباید به‌طور دائمی غذای سگ بخورد. گوشت خالص نیز غذای کامل گربه نیست. در مقابل، سگ هم از خوردن اتفاقی غذای گربه صاحب یک رژیم مناسب نمی‌شود؛ مقدار انرژی و توازن مواد مغذی متفاوت است.

تغذیه مناسب توله سگ‌ها با غذای مخصوص رشد
در دوران رشد، انتخاب فرمول مناسب و کنترل سهم هر توله اهمیت دارد.

برای مقایسه گزینه‌ها از غذای خشک بچه‌گربه، غذای گربه بالغ و غذای خشک سگ شروع کنید. سپس مشخصات محصول را با نیاز حیوان تطبیق دهید؛ دسته‌بندی فروشگاه جای تشخیص دامپزشکی را نمی‌گیرد.

۴. مقدار غذا و تشویقی را اندازه بگیرید

جدول روی بسته نقطه شروع است، نه نسخه یکسان برای همه. وزن، فعالیت، عقیم‌سازی و وضعیت بدنی روی نیاز انرژی اثر دارند. سهم روزانه را با ترازو اندازه بگیرید و بین وعده‌ها تقسیم کنید. در خانه چندحیوانی، غذا دادن جداگانه کمک می‌کند متوجه شوید هر حیوان چقدر خورده است.

بر اساس راهنمای کنترل وزن AAHA، تشویقی‌ها و خوراکی‌های غیرکامل معمولاً نباید بیش از ۱۰ درصد کالری روزانه سگ یا گربه سالم باشند. این عدد درصد وزن غذا نیست. برای رژیم درمانی یا حذفی ممکن است محدودیت بیشتری لازم باشد.

مثلاً اگر دامپزشک نیاز روزانه را ۲۰۰ کیلوکالری تعیین کرده باشد، سهم تشویقی حداکثر ۲۰ کیلوکالری است. کالری غذای اصلی هم باید در همان مجموع حساب شود. این فقط مثال محاسبه است، نه توصیه کالری برای همه گربه‌ها. برای آموزش می‌توانید بخشی از سهم غذای روزانه را کنار بگذارید.

در ارزیابی تغذیه مناسب، فقط عدد ترازو کافی نیست؛ وضعیت دنده‌ها، کمر و عضله هم اهمیت دارد. کاهش وزن ناخواسته یا تحلیل عضله را با کم‌کردن یا زیادکردن خودسرانه غذا پاسخ ندهید.

۵. آب، غذای مرطوب و تغییر تدریجی رژیم

آب تمیز باید همیشه در دسترس باشد. ظرف‌ها را مرتب بشویید و در محل آرام قرار دهید. غذای مرطوب به دریافت آب کمک می‌کند، اما انتخاب خشک یا مرطوب باید با کامل‌بودن فرمول، سلامت و پذیرش حیوان هماهنگ باشد. هیچ‌کدام به‌تنهایی تضمین‌کننده سلامت کلیه یا دندان نیستند.

آب خوردن گربه؛ آب کافی در کنار تغذیه مناسب
تغییر محسوس در تشنگی و ادرار را با دامپزشک مطرح کنید.

برای تعویض غذا، سهم کمی از غذای جدید را به‌تدریج جایگزین قبلی کنید و مدفوع، اشتها و تحمل گوارشی را زیر نظر بگیرید. سرعت تغییر برای حیوان حساس یا بیمار باید با دامپزشک تعیین شود. برای مجبورکردن گربه به پذیرش غذا، او را گرسنه نگه ندارید.

۶. غذای خانگی، خام و مکمل‌ها را با احتیاط انتخاب کنید

غذای خانگی می‌تواند انتخابی قابل‌بررسی باشد، به شرط آنکه دستور آن برای همان حیوان توسط متخصص تغذیه دامپزشکی تنظیم شود. ترکیب دلخواه مرغ، برنج و سبزیجات یا گوشت خالص معمولاً جای برنامه کامل را نمی‌گیرد. تغییر مواد یا حذف مکمل تعیین‌شده نیز تعادل دستور را به‌هم می‌زند.

رژیم خام خطر آلودگی میکروبی برای حیوان و اعضای خانه دارد. درباره تفاوت آن با غذای آماده، راهنمای گوشت خام برای سگ را بخوانید. اضافه‌کردن روغن، کلسیم یا مولتی‌ویتامین به غذای کامل هم لزوماً مفید نیست و باید دلیل مشخص داشته باشد.

۷. چه زمانی برنامه غذایی نیاز به بازبینی دارد؟

کم‌شدن اشتها، تغییر وزن، استفراغ یا اسهال تکرارشونده، مشکل جویدن و افزایش تشنگی را ثبت کنید. این علائم همیشه از غذا نیستند. در گربه‌ای که غذا نمی‌خورد، به‌ویژه اگر بیمار، چاق یا کم‌سن است، برای ارزیابی زودهنگام با دامپزشک تماس بگیرید.

برای شناخت تغییرات روزمره، علائم پنهان بیماری گربه را ببینید. تغذیه مناسب همراه با معاینه و پایش منظم معنا پیدا می‌کند؛ خرید غذای درمانی بدون تشخیص، جای بررسی علت را نمی‌گیرد.

پرسش‌های رایج درباره تغذیه مناسب

آیا حیوان مسن باید حتماً پروتئین کمتری بخورد؟

خیر. سن به‌تنهایی چنین محدودیتی ایجاد نمی‌کند. بیماری تشخیص‌داده‌شده، وزن و توده عضلانی در تصمیم مؤثرند؛ نیاز حیوان سالمند لاغر با سالمند دارای اضافه‌وزن یکسان نیست.

آیا هر کنسروی می‌تواند غذای اصلی باشد؟

خیر؛ کامل یا مکمل بودن محصول را از برچسب بررسی کنید. طعم گوشت و ظاهر غذا برای قضاوت کافی نیست.

برای شروع چه اطلاعاتی آماده کنیم؟

نام دقیق غذا، مقدار روزانه، همه تشویقی‌ها و مکمل‌ها، وزن اخیر و تغییرات اشتها را یادداشت کنید. این اطلاعات به دامپزشک کمک می‌کند برنامه واقع‌بینانه‌ای تنظیم کند.

منابع تکمیلی: تغذیه گربه، دانشگاه کرنل و انتخاب غذا برای سگ سالمند، دانشگاه کرنل. این مطلب آموزشی است و برنامه اختصاصی غذایی محسوب نمی‌شود.